Talerz zdrowego żywienia w praktyce
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy opracował „Zalecenia zdrowego żywienia” w nowej formie graficznej.
Zalecenia w sposób prosty i przejrzysty zilustrowano w postaci talerza pełnego różnorodnych produktów.
Ilość poszczególnych grup produktów spożywczych na talerzu nie jest przypadkowa - symbolizuje zalecane proporcje między trzema grupami produktów w całodziennej diecie. Obok talerza zamieszczono również wskazówki, jakich produktów jeść więcej, które ograniczać oraz w jaki sposób je ze sobą zamieniać. W kategoriach „Jedz mniej”, „Jedz więcej”, „Zamieniaj” wymieniono poszczególne grupy produktów w kolejności od tych najbardziej wpływających na zdrowie Polaków. Zwrócono również uwagę na istotność aktywności fizycznej oraz utrzymania prawidłowej masy ciała. Nowe zalecenia stworzono w oparciu o obszerny przegląd literatury z zakresu wpływu poszczególnych składników diety oraz rodzajów diet na zdrowie, a także zaleceń światowych towarzystw naukowych. Uzupełnieniem do nowych zaleceń zdrowego żywienia jest materiał „W 3 krokach do zdrowia” przedstawiający konkretne zalecenia żywieniowe dotyczące różnych grup produktów na 3 poziomach - umożliwiających zmianę nawyków żywieniowych stopniowo, małymi krokami.
KROK 1- zrób pierwszy krok,
KROK 2- wdrażaj zalecany poziom,
KROK 3 – osiągaj dalsze korzyści dla zdrowia.
1. Talerz Zdrowego Żywienia
– co nowego w zaleceniach zdrowego żywienia?
Nowy model Zaleceń Zdrowego Żywienia przedstawiony został w postaci graficznej Talerza Zdrowego Żywienia. Zalecenia te są kierunkowskazem do osiągnięcia prawidłowych nawyków żywieniowych. Kierowane są do osób dorosłych oraz starszych dzieci i młodzieży. Każdy z nas ma talerz w rękach co najmniej 2-3 razy dziennie, stąd przekaz w takiej postaci jest nam bliższy i bardziej praktyczny. Ta forma zaleceń ułatwia zobrazowanie odpowiednich proporcji produktów w całodziennej diecie - warzyw i owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych oraz źródeł białka. Komponując w ten sposób posiłki łatwiej jest zrealizować zapotrzebowanie na różnorodne składniki odżywcze. Talerz Zdrowego Żywienia po raz pierwszy odnosi się nie tylko aspektów zdrowotnych, ale również do kwestii środowiskowych. Proporcje produktów na talerzu odzwierciedlają wyniki wielu badań naukowych wskazujących na korzystne dla zdrowia oddziaływanie diety opartej w znacznym stopniu na produktach pochodzenia roślinnego (warzywach i owocach, pełnoziarnistych produktach zbożowych, nasionach roślin strączkowych, orzechach). Ryzyko przedwczesnego zgonu, zarówno z powodu nowotworów, jak i chorób układu sercowo-naczyniowego, rośnie wraz z ilością mięsa czerwonego i przetworzonego w diecie. Zgodnie z wynikami raportu EAT Lancet (2019) regularne żywienie w oparciu o produkty głównie pochodzenia roślinnego ma pozytywny wpływ nie tylko na zdrowie, ale także korzystnie wpływa na środowisko. Jedzenie mniejszych ilości mięsa czerwonego, głównie wołowiny oraz przetworów mięsnych, zaś większych ilości warzyw i owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych, nasion roślin strączkowych i orzechów przyczyni się zatem do poprawy zarówno naszego zdrowia, jak i kondycji planety.
